آب و معماری ویلا
نخستین نشست علمی «ویلا اِکسپو» با موضوع «آب و معماری ویلا»
نخستین نشست علمی «ویلا اِکسپو» با موضوع «آب و معماری ویلا»، با حضور بیش از بیست تن از اندیشمندان و صاحبنظران حوزههای معماری، شهرسازی، جغرافیا و برنامهریزی شهری، باستانشناسی، جامعهشناسی، مهندسی رودخانه، سدسازی و آب، روز دوشنبه برابر با بیستوپنجم خردادماه یکهزاروچهارصدوپنج در محل دفتر ویلاآکادمی (دپارتمان آموزش و پژوهش مجلهی ویلا) برگزار شد.
مدیر جلسه: دکتر منا مسعودی آشتیانی (متخصص در حوزهی آب و سیاستگذاری شهری، مشاور علمی مجلهی ویلا و مهرآب)
میزبان جلسه: امیرعباس ابوطالبی (سردبیر و مدیرمسئول مجلهی ویلا)
سخنرانان:
_ دکتر محمدرضا زرسازی؛ متخصص در حوزهی آب و گردشگری، مدیرعامل شرکت سامان آب سرزمین
_ دکتر فرزاد مافی؛ متخصص در حوزهی آب و میراث فرهنگی
_ دکتر عباس فقیه خراسانی؛ متخصص در حوزهی جامعهشناسی، مدیرعامل شرکت دانو
_ مهندس عباس گلی جیرنده؛ متخصص در حوزهی جغرافیا و برنامهریزی شهری
_ دکتر محمداسماعیل اسمعیلی جلودار؛ متخصص در حوزهی باستانشناسی، دانشیار گروه باستانشاسی دانشگاه تهران و رئیس مؤسسهی باستانشناسی دانشگاه تهران
_ دکتر ایمان اِسپِر غم؛ متخصص در حوزهی معماری، مالک موزهی خصوصی معماری در آبادان و خرمشهر
_ دکتر مهدی یاسی؛ متخصص در حوزهی آب، استاد تمام دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
_ مهندس سید رضا موسوی؛ متخصص در حوزهی ساخت، مدیرعامل شرکت پیشران ارسن
_ مهندس علیرضا بخشعلی؛ متخصص در حوزهی معماری
_ دکتر شایان اَبیزاده؛ متخصص در حوزهی ساخت
حامیان رسانه ای: مجله #ویلا مجله#مهرناک مجله#مهرآب
گزارش این نشست علمی در وبسایت مجلهی ویلا منتشر خواهد شد.
دوشنبه، ۲۵ خرداد ۱۴۰۵
معماری آب و ویلا
نخستین نشست علمی «ویلا اِکسپو» با موضوع «آب و معماری ویلا»، با مدیریت دکتر «منا مسعودی آشتیانی» به نمایندگی از مجلهی ویلا، مجلهی مهرآب و انتشارات مهرناک، با رویکرد بینرشتهای و آیندهنگر به سبک زندگی هوشمندانه و چشمانداز «معماری آینده با آب» برگزار شد.
در این نشست، بیش از بیست تن از اندیشمندان و صاحبنظران حوزههای معماری، شهرسازی، جغرافیا و برنامهریزی شهری، باستانشناسی، جامعهشناسی، مهندسی رودخانه، سدسازی و آب حضور یافتندـ
این گفتمان تخصصی در حوزهی آب و معماری ویلا با سخنانی از «امیرعباس ابوطالبی»؛ میزبان این نشست، سردبیر و مدیرمسئول مجلهی بینالمللی ویلا راجع به گونهی زیستی ویلا آغاز شد. وی بیان داشت که ویلا فقط یک مسکن دوم نیست، بلکه باید آن را بهمثابه فرصتی برای پاسخ به نیازهای انسان در مواجهه با معضلات شهرنشینی دانست.
او افزود که پدیدهی ویلانشینی، دموکرات شده و از انحصار افراد متمول جامعه خارج گردیده است و گواه این ادعا را آمار سفرهای نوروزی به استانهای شمالی کشور در نوروز سال جاری دانست. در ادامه با اشاره به بحران آب در کشور و دامن زدن ساختوسازهای بیرویهی ویلایی به این معضل، لزوم سرمایهگذاری بر چرخهی آب خاکستری را برشمرد.
سپس دکتر «محمدرضا زرسازی»؛ متخصص در حوزهی آب و گردشگری و مدیرعامل شرکت سامان آب سرزمین، با اشاره به ثبت جهانی سد عباسآباد بهشهر در یونسکو به ابعاد تاریخی معماری آب در کهنسرزمین ایران اشاره نمود. همچنین ضمن پرداختن به احداث بیرویه و غیرمجاز ویلاها در اطراف منابع طبیعی آبی نظیر دریاچهها، رودخانهها و ...، مسئلهی آلودگی بصری چنین ساختوسازهایی را مطرح نمود و راه حل آن را تدوین یک انضباطنامهی بصری و گردشگری دانست.
در ادامه دکتر «فرزاد مافی»؛ متخصص در حوزهی آب و میراث فرهنگی، از آب بهعنوان یک مقولهی میانرشتهای یاد نمود و آن را حلقهی مفقودهی معماری اینروزها در ساخت گونهی ویلایی دانست. وی افزود که همواره در معماری سنتی ما نگاه مقدسگونهای به آب میشد، اما متأسفانه امروز فقط بهعنوان یک عنصر تزئینی در معماری ما تقلیل ارزش یافته است و از توجه به جنبههای حکیمانهی آب در زندگی رومزهی خود غافل شدهایم. او در ادامه با بیان اینکه ویلا یک پدیدهی جدید و غربی نیست، به این نکته اشاره نمود که ما همواره در طول تاریخ کشورمان گونههای زیستی خارج از بافت داشتهایم؛ گونههایی که نه کاخ هستند و نه خانه که به آنها ویلا میگوییم.
«امیرعباس ابوطالبی»، در پاسخ به مباحث مطرحشده توسط دکتر «فرزاد مافی»، یادآور شد که باغ و راغ براساس اسناد تاریخی منبع ویلاهای رومی هستند. او افزود که باغ ایرانی تجلیگاه حکمتهای پرشماری است که میتوان مهندسی آب را یکی از آنها دانست.
همچنین دکتر «عباس فقیه خراسانی»؛ متخصص در حوزهی جامعهشناسی و مدیرعامل دانو، اجتماعی کردن مسئلهی آب را یکی از نیازهای امروز ما دانست. ایشان با اشاره به سازههای آبی تاریخی در شهر یزد متذکر شد که آنها میتوانند به تابآوری ما در بحران خشکسالی کمک کنند. وی افزود که انسانها ازطریق قناتها باهم شبکه میشوند و از منظر اجتماعی تابآوری را دنبال میکنند.
و نیز مهندس «عباس گلی جیرنده»؛ متخصص در حوزهی جغرافیا و برنامهریزی شهری، با اشاره به مبحث آمایش سرزمین، مقولهی دسترسی به منابع، پیش از ساخت و توسعهی ویلاسازی را مطرح نمود. او خاطرنشان کرد که در برنامهریزیها در این حوزه میبایست به اقلیم، منابع آب سطحی و زیرزمینی نگاه ویژهای داشته باشیم؛ چراکه با روند روبهرشد ویلاسازی در کشور، شاهد این هستیم که افراد بیشتری تمایل به داشتن ویلای شخصی دارند و باتوجهبه محدودیتهای سرزمینی، اقلیمی و منابع باید طرح توسعه برای ویلاها داشته باشیم.
در ادامهی نشست، دکتر «محمداسماعیل اسمعیلی جلودار»؛ متخصص در حوزهی باستانشناسی و رئیس مؤسسهی باستانشناسی دانشگاه تهران، به مبحث باستانشناسی آب پرداخت و به سابقهی تاریخی تکویلاها در مقایسه با ویلاسازیهای متعدد و قطع مسیرهای آب پرداخت و از باغ شازدی ماهان استان کرمان و همچنین شهر بلده بهعنوان نمونههای موفق تاریخی در مدیریت آب یاد نمود. وی افزود که بلدهایها حدود هشتصد سال است که از قانون مدیریت آب بهرهمند هستند و این درحالی است که در شهر نظنز بهعلت سوءمدیریت در ساختوسازهای ویلایی و مدیریت آب، مشکلات عدیدهای حادث شده است؛ بنابراین، لازم است پیش از احداث ویلا تکلیف منابع آبی بهخوبی مشخص شود و اقلیم و فرهنگ نیز شناخته شودـ
سپس دکتر ایمان «اِسپِرغم»؛ متخصص در حوزهی معماری، مالک موزهی خصوصی معماری آبادان و خرمشهر، به شکلگیری باغشهرها در منطقهی زیستی خود همزمان با انقلاب صنعتی اشاره نمود که اقوام گوناگونی را جهت زندگی بهسوی خود کشاندند. وی ضمن اشاره به تنوع پوشش گیاهی در آبادان که از آمریکا و آفریقا نیز به آنجا راه یافته از گونههایی از ساختمانها و باغشهرها یاد نمود که در زبان بومی به آنها «بَنگِلِه» گفته میشود. او به ردپای معماری نفت در شهرهای آبادان، گچساران و مسجدسلیمان پرداخت و اظهار داشت ک از ۵۷۴ نوع آجر مختلف در ساختشان استفاده شده است؛ آجرهایی که با داشتن ضریب انتقال حرارتی پایین و مقاومت در برابر شوره، همساز با اقلیم منطقه هستند.
و دکتر «مهدی یاسی»؛ متخصص در حوزهی آب و استادتمام دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران از چالشهای کنونی ویلاها در ایران گفت. وی اظهار داشت که تاکنون پیرامون پیکرههای آبی جانمایی درستی نداشتهایم و حد بستر حریم رودخانهها و تالابها بهدرستی تعیین نشده است. همچنین در محوطهی ویلاها، کشاورزی با رقابتهای ناسالم و بدون توجه به گونههای کمآب انجامشده و علیرغم اینکه امروزه داشتن یک ویلا و بهرهبرداری از آن ضروری است، اما ویلاها متناسب با درآمد جامعه نیستند و نخبگان جامعهی ما در دانشگاهها نمیتوانند حتی در بازنشستگی خود از آن استفاده کنند!
«امیرعباس ابوطالبی»، در پاسخ به بیانات دکتر «مهدی یاسی»، به این مقوله پرداخت که نیاکان ما با ساخت باغها و کوشکها بهدنبال تجسم بهشت بر روی زمین بودند، اما اگر فرض کنیم که ویلاها ترجمان امروزی آن بناها هستند، میبینیم که با حداقلترینها در کیفیت فضایی، ساختاری و بدون تعامل کافی با طبیعت ساخته میشوند.
مهندس «سید رضا موسوی»؛ متخصص در حوزهی ساخت، مدیرعامل شرکت مدیران پیشرو ارسن، در سخنان خود به مفهوم پایداری پرداخت و افزود که این مقوله در هفده هدف تعریف شده که یکی از آنها آب است. وی ارزان بودن آب را یکی از دلایل مهم اسراف آن دانست!
همچنین مهندس «علیرضا بخشعلی»؛ پژوهشگر در حوزهی معماری، به فقدان قوانین در حوزهی ویلاسازی اشاره نمود و اظهار داشت که میبایست قوانینی راجع به بازیافت در محل در حوزهی ساختوسازهای ویلایی وضع شود.
«امیرعباس ابوطالبی»، در گفتوگو با مهندس «علیرضا بخشعلی»، بازیافت در محل را ایدهی کارآمدی دانست. وی یادآور شد که باغ در سرزمین خشک ایران نشاندهندهی هنر نیاکان ما در مهندسی بهرهوری از آب بوده است. او عنوان کرد که با انحلال نظام معماری پس از انقلاب اسلامی، عملاً در ساختوسازهایمان دچار رویکرد کمینگر شدهایم و گرایش به این رویکرد در ساخت مسکن مهر به اوج خود رسیده است. بیتردید این رویکرد کمینگرِ کیفیتگریز بهدنبال سودآوری است و بهتبع فقط پاسخ به نیازهای مادی و حداقلی کاربرانش را نشانه میگیرد. ازآنجاکه گونهی زیستی ویلا بهدنبال پاسخ به نیازهای متعالی انسان است، ابعادی بالاتر از مسکن را بهخود اختصاص میدهد.
در خاتمهی این نشست، دکتر «شایان اَبیزاده»؛ متخصص در حوزهی ساخت، به سودای زندگی ویلایی و پناه بردن به خانههای آپارتمانی در مناطق توریستی کشور اشاره کرد. اینکه بهدنبال تحقق رؤیای ویلانشینی از یک آپارتمان در داخل شهر به آپارتمانی دیگر در خارج از شهر پناه میبریم که این امر باعث زیاد شدن مصرف آب شده است و لزوم پرداختن به توسعهی زیرساختها و فضاهای گردشگری را بیش از پیش مطرح مینماسد.
عکس پوستر: نیمکت استودیو
حصار ویلا اثر افشین خسروشان
تهیهی خبر: سعیده مهدویان